Fort III w Poznańskim zoo

Brama wjazdowa, do fortu.

Opis fortu z książki "Twierdza Poznań":

Fort wzniesiono na wzgórzu, na wschód od zbiegu Cybiny z jej prawym dopływem (strumień bez nazwy). Otoczony by więc od północy i od południa dwiema dość głębokimi dolinami. Prace ziemne rozpoczęto w 1877 roku, lecz szczegółowy projekt został zatwierdzony dopiero w roku 1878. Budowę prowadziła w latach 1877-1881 firma C.Francke u. Co., kierownikami wojskowymi byli kapitan (Hptm.) Knappe oraz porucznicy (Pr. Lt.) Midle i Geisler I.

Jest to fort główny typu I. Już w pierwotnym projekcie zaplanowano umieszczenie na lewym narożniku stanowiska 15 cm. R. K. W 1881 roku, w końcowej fazie budowy dokonano zmian w projekcie i dodano pośrodku czoła krótki wał piechoty oraz galerię skarpową, a także zmieniono kierunek wjazdu na plac broni. W 1889 roku fort wzmocniono i zbudowano baterie dołączone: przy lewym barku sześciostanowiskową, a przy prawym dziesięciostanowiskową z dodatkowym schronem pogotowia. W późniejszych latach fort zaopatrzono w dwa stanowiska obserwacyjne piechoty typu W.T.90 oraz stanowisko obserwatora artylerii typu W.T.Neu. Dokładne daty tych dwóch modernizacji nie są znane; wiadomo tylko, że stanowiska W.T.90 zainstalowano w Niemczech po roku 1892, natomiast kopuły W.T.Neu - w pierwszych latach XX wieku. Z lat 1913-1914 pochodzą m. in. stalowe czerpnie powietrza w koszarach, zbiornik na wodę i studnia w bloku czołowym. Wybudowano również dwa małe schrony betonowe na przeciwskarpie i trzyizbowe schrony na obu bateriach dołączonych. W czasie II wojny światowej zadaszono fosy i wybudowano zbiornik na przeciwskarpie po lewej stronie czoła (metalowy, na ceglanym fundamencie, przeznaczenie nieznane, zachował się fundament). Fort użytkowano wówczas jako warsztaty lub magazyn. W 1946 roku fort przekazano na własność Gminie Miasta Poznania, w roku 1949 przeniesiono płyty zadaszenia fory do remontowanego wówczas fortu II. W tym samym roku rozebrano płot forteczny na potrzeby Szpitala Uniwersyteckiego im. H. Święcickiego.

Od 1972 roku fort znajduje się na terenie Wielkopolskiego Parku Zoologicznego. W tym okresie zbudowano nowy most wjazdowy oraz rozpoczęto rozbiórkę sklepienia międzykondygnacyjnego w koszarach. Prace te wiązały się zapewne z planowaną przebudową fortu na delfinarium, na szczęście nie zrealizowaną. Pomimo zniszczeń, fort robi dobre wrażenie i wart jest uwagi. Zachowały się dość liczne elementy wyposażenia: żelazne okiennice w koszarach, drewniane zakrycia otworów strzelnic i reflektorów, drobne elementy metalowe i niektóre drzwi. Niestety, przez wiele lat fort był systematycznie dewastowany poprzez składowanie w fosach i w koszarach dużych ilości różnego rodzaju odpadów z ZOO. Trzeba też wspomnieć, że z uwagi na swoje położenie w sercu tłumnie odwiedzanego ZOO, fort miałby - jak żaden inny - szanse na szerokie udostępnienie dla publiczności.

Widok wejścia do fortu.